God straft onmiddellijk. Dat leert een oude theologische wijsheid. Een maand of wat geleden moest ik er weer eens aan denken. De NS liet bekendmaken dat de gele vertrekstaten op de stations zouden verdwijnen. ‘Ze worden haast nooit door iemand bekeken’, was het argument. Iedereen boos, en toe kwam het mooie moment. Amper een dag of wat later waren opeens op alle stations alle elektronische vertrekborden leeg. Gewoon een technische storing, en zoals dat vaker gaat bij een technische storing op het spoor: het duurde vele uren voordat die borden, met horten en stoten, weer op gang kwamen. Al dan niet mede door de wijze les die het toeval hier had uitgedeeld, besloot de NS onlangs die borden toch maar even te laten hangen – maar we zijn gewa a r s c h uwd . Automatisering heeft in deze tijd de kracht die vroeger een g o d s d i e n s t i g dogma had, dus we moeten alert blijven. In de hoop dat dit stukje ook door de NS gelezen wordt, noteer ik hier ten eerste dat het argument dat niet veel mensen ernaar kijken juist door die technische storing lekker onklaar gemaakt is. In alle treinen is een noodrem, en daar zie je al helemaal nooit mensen naar kijken, maar niemand zal dat als argument gebruiken om de noodrem weg te halen.
Bovendien geven die elektronische borden alleen de vertrektijden binnen een uur of wat aan. Maar ik ben toch niet de enige die wel eens in het begin van de dag ergens komt en dan graag wil weten hoe laat hij ‘s avonds laat weer terug kan? Vooral voor ons Rotterdammers is dat belangrijk als we vanuit Utrecht naar huis willen. Tot voor een paar maanden kon dat tot ver in de avond om het kwartier. Nou, mooi niet meer dus. Ook alweer een tijdje geleden kwam ik nietsvermoedend om een uur of acht uit Driebergen-Zeist aan in Utrecht om over te stappen – zomaar wèg die kwartdierdienst: bijna een half uur wachten. En nou we het er toch over hebben: ooit, intussen al weer vele jaren geleden, kregen we een perfecte verbinding van Rotterdam naar Oost- en Noord-Nederland. Ieder half uur naar Groningen of Leeuwarden, ieder ander half uur naar Arnhem of Nijmegen. Toen, een jaar of vier geleden, moest alles opnieuw nog weer beter en nam de NS een van die geniale wiskundigen in dienst die we tegenwoordig meer en meer onder ons hebben om via algoritmen alles beter te maken [zie mijn stukje in De Ster van 4 februari, terug te vinden via https://www.desteronline.nl/een-gruwelverhaal- de-toekomst-van-alles/]. Die maakte een spoorboekje met de optimale mix van maximale precisie en efficiency, maar één traject paste niet in zijn schema en moest opgeofferd worden. En zo kunnen hoofdstedelingen en Hagenezen sindsdien onbekommerd meerdere malen per uur met de trein naar Gelderland, maar worden wij Rott e r d a m m e r s weer gepest en komen we in één keer nooit verder dan Utrecht. Bàh!
Maar laat ik niet klagen. Hoe mooi die automatisering werkt maakte ik vorige week in station Rotterdam Alexander mee. Daar hebben ze de toegangspoortjes nog efficiënter opgesteld dan ze al waren, en ter bekroning van deze allernieuwste vorm van automatisering hadden ze voor en achter die poortjes zes medewerkers in levenden lijve opgesteld om reizigers behulpzaam te zijn. Ik had een allergenoegelijkst gesprek met enkele van hen, en wij werden het op creatieve wijze eens in ons oordeel: automatisering is een zegen voor de werkgelegenheid: hoe vernuftiger het computerwerk, hoe meer menselijke helpers nodig zijn om de klant te geven wat hij nodig heeft.
Je kunt vanaf Rotterdam Centraal nog steeds eens per uur zonder overstappen naar Leeuwarden en Groningen (5 over heel resp. 5 over half, of andersom, dat weet ik niet uit m’n hoofd) maar inderdaad helaas niet meer zonder overstappen naar Nijmegen. Tja, dat is natuurlijk Groot Leed. Je kúnt daar bij overwegen dat kennelijk steeds meer mensen gebruik maken van de trein, waardoor het railnetwerk steeds dichter betreind wordt, en dat dat nogal wat Co2-uitstoot scheelt, maar ach, wat zou dat? Een ander aspect is misschien aardiger: behalve ‘de file’ is nu ook ‘de NS’ een algemeen geaccepteerde smoes voor te laat op een afspraak komen.